Koltuk söküm projesi, araçtaki koltuk sayısının azaltılması sonrasında değişikliğin TSE onayı, TÜVTÜRK tadilat muayenesi, noter ruhsat güncellemesi ve gerektiğinde vergi dairesi kaydı ile resmi hale getirilmesini kapsayan teknik bir tadilat sürecidir. İşlem sadece koltuğu sökmekle tamamlanmaz; araç kategorisi, emniyet kemeri ve ankraj yapısı, bağlantı noktalarının kapatılması ve yeni kullanım düzeninin mevzuata uygunluğu birlikte değerlendirilmelidir.
İçindekiler
- Amaç, Kapsam ve Mevzuata Uyum
- N1-N2 kategorisi panelvan araçlardan koltuk sökümü
- M1 kategorisi araçlardan koltuk sökümü
- M2 kategorisi araçlardan koltuk sökümü
- M3 kategorisi araçlardan koltuk sökümü
- Koltuk Söküm Proje Adımları
- Panelvan, Minibüs ve Otobüs Gruplarında Sınıflandırma
- Koltuk Sökme Projesi İçin Gerekli Evraklar
- Uygulama Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Sık Yapılan Hatalar (Kaçınma Rehberi)
- Neden Profesyonel Hizmet?
- Sık Sorulan Sorular
Amaç, Kapsam ve Mevzuata Uyum
Koltuk söküm projesi, araçtaki koltuk sayısının azaltılması sonrasında aracın AİTM ilkelerine ve ilgili mevzuata uygun şekilde yeniden değerlendirilmesini sağlar. Bu dönüşüm; kapasite ihtiyacının değişmesi, ticari kullanım, özel donanım için alan açılması veya aracın sınıfının yeniden planlanması gibi nedenlerle tercih edilebilir. Ancak her söküm işlemi aynı kapsamda değerlendirilmez; araç sınıfı, koltuk adedi, emniyet sistemleri ve yeni kullanım şekli birlikte ele alınmalıdır.
Kaynak metinlerde ortak olarak vurgulanan nokta şudur: ikili veya üçlü grup koltuklar kesilerek koltuk sayısı düşürülemez. Ayrıca bir koltuk grubunun sökülüp yerine daha az sayıda koltuk veya farklı koltuk grubu takılması, yalnızca söküm değil aynı zamanda koltuk ilavesi olarak da değerlendirilebilir ve bu işlem münferit tadilat kapsamında her durumda mümkün olmayabilir.
N1-N2 Kategorisi Panelvan Araçlardan Koltuk Sökümü
Kaynağa göre N1 kategorisi araçlardan koltuk sökümü tadilatı yapılması mümkündür. Panelvan ve benzeri araçlarda bu işlem planlanırken, sökülen koltukların yerleri kadar söküm sonrası kalan bağlantı noktalarının nasıl kapatıldığı da önem taşır. Sökülen koltuk bağlantılarının yeniden montaja izin vermeyecek şekilde güvenli biçimde kapatılması gerekir.
Burada dikkat edilmesi gereken diğer husus, koltuk grubunun sökülüp yerine daha az sayıda koltuk bırakılmasının salt söküm olarak değerlendirilmemesidir. Bu tür ara çözümler, teknik olarak yeni bir yerleşim ve ilave yorumu doğurabileceği için proje aşamasında ayrıca değerlendirilmelidir.
M1 Kategorisi Araçlardan Koltuk Sökümü
M1 kategorisi araçlardan koltuk sökümü tadilatı yapılabilir. Ancak yeni koltuk düzenine göre kategori ağırlık hesabı yapılmalı ve aracın sınıfının değişmediğinden emin olunmalıdır. Özellikle binek araç ve çok amaçlı kullanım senaryolarında, söküm sonrası emniyet kemeri konumları, zemin yapısı ve kullanım amacı birlikte değerlendirilmelidir.
Bu kategoride de, bir koltuk grubunu söküp yerine daha az sayıda koltuk yerleştirmek doğrudan söküm işlemi olarak kabul edilmeyebilir. Ayrıca sökülen koltuk bağlantılarının yeniden montaja izin vermeyecek biçimde kapatılması, TSE incelemesinde önem taşıyan detaylardan biridir.
Aracınızı Riske Atmayın. Doğru Projeyle Çözün.
TSE onaylı araç proje, tadilat ve uygunluk işlemleriniz için uzman mühendislik desteği alın.
M2 Kategorisi Araçlardan Koltuk Sökümü
M2 kategorisi araçlarda koltuk sökümü tadilatı yapılabilir. Ancak bu sınıfta yolcu kapasitesi ve araç sınıfı ilişkisi daha belirgindir. Kaynağa göre M2 kategorisi araçlarda koltuk sayısının 9+1 toplam 10 koltuktan daha az olacak şekilde düşürülmesi mümkün değildir.
Ayrıca 17+1 koltuklu bir araçtan 1 koltuk sökülerek 16+1 koltuklu minibüs dönüşümü mümkün olabilir. Buna karşılık yolcu sayısı 22 ve üzeri olan araçlarda koltuk sayısı 22 yolcudan az olacak şekilde azaltılırsa sınıf değişikliği doğabilir ve bu durumda BM/AEK Regülasyonu 107 teknik servis raporu gerekebilir. Bu nedenle M2 sınıfında işlem yapılmadan önce hedef koltuk düzeni mutlaka teknik olarak netleştirilmelidir.
Sökülen koltukların bağlantılarının yeniden montaja izin vermeyecek şekilde kapatılmış olması burada da temel şartlardan biridir. Grup koltukları keserek azaltma yöntemi ise uygun çözüm olarak değerlendirilmez.
M3 Kategorisi Araçlardan Koltuk Sökümü
M3 kategorisi araçlardan koltuk sökümü tadilatı yapılabilir; ancak otobüs sınıfındaki araçlarda kapasite düşüşü doğrudan sınıflandırmayı etkileyebilir. Kaynağa göre M3 araçlarda da koltuk sayısının 9+1 toplam 10 koltuktan daha az olacak şekilde sökülmesi mümkün değildir.
Yolcu sayısı 22 ve üzeri olan araçlarda koltuk sayısı 22 yolcunun altına düşürülürse sınıf değişikliği gündeme gelebilir ve Regülasyon 107 kapsamında teknik servis değerlendirmesi gerekebilir. Bu sınıfta yapılan her işlemde sadece koltuk sayısı değil, aracın hukuki sınıfı ve kullanım şekli de değişebileceği için proje hazırlığı daha kritik hale gelir.
Diğer kategorilerde olduğu gibi, grup koltukların kesilmesi ve bağlantı noktalarının gelişigüzel bırakılması uygun kabul edilmez. Bağlantı noktalarının güvenli şekilde kapatılması ve emniyet donanımlarının korunması gerekir.
Koltuk Söküm Proje Adımları
- Söküm ve hazırlık: İlgili koltuklar sökülür, sökülen alanların fotoğrafları alınır ve bağlantı noktaları ile emniyet kemeri ankrajları kayıt altına alınır. Gereksiz kablolama bırakılmamalıdır.
- Proje çizimi: Araç ölçüleri ve yeni koltuk yerleşim planı esas alınarak tadilat projesi hazırlanır. Dosyada koltuk adedi, ankraj noktaları, emniyet kemeri konumları, zemin yapısı ve sabitleme detayları işlenir.
- TÜVTÜRK araç tadilat muayenesi: Proje ve araç birlikte muayeneye girer. Sökümün projeye uygunluğu, kesme veya kaynak izleri ile ankraj ve emniyet unsurları bu aşamada kontrol edilir.
- Noter – ruhsata işletme: Tadilat muayenesi tamamlandıktan sonra koltuk sayısı değişikliği ruhsata işlenir.
- Vergi dairesi – maliye kaydı: Varsa sınıf veya kullanım değişikliğine bağlı vergi ve maliye kayıtları güncellenir. Kaynakta ayrıca tadilatların 30 gün içinde ruhsata işletilmesi gerektiği belirtilir.
Panelvan, Minibüs ve Otobüs Gruplarında Sınıflandırma
| Araç grubu | Genel değerlendirme |
|---|---|
| 0-9 kişilik araçlar | Bazı durumlarda otomobil veya kamyonet sınıfında değerlendirilebilir; mevcut tescil durumu ayrıca incelenmelidir. |
| 10-17 kişilik araçlar | Genellikle minibüs statüsündedir ve koltuk sayısındaki değişiklikler bu çerçevede değerlendirilir. |
| 18-19 kişilik araçlar | Koltuk sökümü sonrası minibüs sınıfına düşürülmesi mümkün olabilir; yeni plan projesi gerekir. |
| 22 ve üzeri yolcu kapasiteli araçlar | 22 yolcunun altına düşülmesi sınıf değişikliği doğurabilir ve teknik servis raporu gerektirebilir. |
Koltuk eksiltme işlemi her araçta aynı sonucu doğurmaz. Panelvan, minibüs ve otobüs gruplarında koltuk sayısı değişikliği, doğrudan kullanım amacı, ehliyet sınıfı, vergi yükü ve sigorta planlaması gibi alanları etkileyebilir. Bu nedenle hedef sınıfın işlem başlamadan önce belirlenmesi gerekir.
Koltuk Sökme Projesi İçin Gerekli Evraklar
- Araç trafik tescil belgesi
- Koltuk söküm işçilik faturası
- Koltuk yerleşim planı
- Söküm öncesi ve sonrası fotoğraflar
- Yetkili mühendis tarafından hazırlanmış proje dosyası
- TÜVTÜRK tadilat muayene raporu
Uygulama Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Raylı bağlantılara ve şasiye zarar verilmemelidir; ray veya şasi delikleri yetkisiz biçimde genişletilmemelidir.
- Kemer ankrajları, ISOFIX noktaları ve airbag sensörleri korunmalıdır.
- Zemin delikleri uygunsuz yöntemle kapatılmamalıdır; uygun kapatma plakaları ve korozyon önlemleri tercih edilmelidir.
- Koltuk kaydırması yapılmamalıdır; sökülen koltuk alanlarına gelişigüzel yer değişimi ile çözüm üretilmemelidir.
- Elektrik ve emniyet sistemleri korunmalıdır; ikaz devreleri ve kablo tesisatı zarar görmemelidir.
- Tüm işlem fotoğraf ve fatura ile belgelenmelidir.
Sık Yapılan Hatalar (Kaçınma Rehberi)
- Proje almadan muayeneye gitmek
- Söküm sonrası ruhsata işletmeyi geciktirmek
- Emniyet kemeri ve ankraj noktalarına uygunsuz müdahale etmek
- Zemin deliklerini uygunsuz malzeme ile kapatmak
- Hedef araç sınıfını işlem öncesinde planlamamak
Bu hatalar hem teknik uygunluk hem de ruhsata işletme süreci açısından zaman kaybına neden olabilir. Özellikle koltuk sökümünü sadece mekanik bir işlem gibi görmek, sonraki resmi aşamalarda geri dönüşe yol açabilir.
Neden Profesyonel Hizmet?
- Yetkili mühendislik ile TSE’ye uyumlu proje hazırlanması
- TSE, TÜVTÜRK, noter ve maliye süreçlerinin koordineli yürütülmesi
- Emniyet ve konforu koruyan, teknik olarak düzenli uygulama yapılması
- Zaman kaybı ve eksik evrak riskinin azaltılması
Sık Sorulan Sorular
Kaynak metne göre bu yöntem uygun kabul edilmez. Grup koltukların kesilerek azaltılması yerine, tadilatın proje kapsamında ve uygun teknik yöntemle değerlendirilmesi gerekir.
Hayır. Kaynağa göre sökülen koltuk bağlantılarının yeniden montaja izin vermeyecek şekilde kapatılması gerekir. Ayrıca kapama işleminin güvenli ve teknik olarak uygun yapılması önemlidir.
Kaynakta belirtildiği üzere M2 ve M3 kategorisi araçlarda koltuk sayısının 9+1 toplam 10 koltuktan daha az olacak şekilde düşürülmesi mümkün değildir. Nihai değerlendirme proje kapsamına göre yapılır.
22 yolcunun altına düşülmesi sınıf değişikliği doğurabilir. Bu durumda BM/AEK Regülasyonu 107 kapsamında teknik servis raporu gerekebileceği için işlem öncesi hedef sınıf mutlaka belirlenmelidir.
Kaynakta, araç üzerinde yapılan tadilatların 30 gün içinde ruhsata işletilmesi gerektiği belirtiliyor. Bu nedenle söküm ve muayene sonrasında noter işleminin geciktirilmemesi gerekir.